Wat is een liquiditeitsbegroting? Een liquiditeitsbegroting voorspelt per week of maand welke bedragen je daadwerkelijk op je bankrekening verwacht te ontvangen en te betalen. Daardoor zie je eerder of een winstgevende maand toch tot een tijdelijk geldtekort kan leiden.
Je kijkt dus niet alleen naar wat je verkoopt of uitgeeft, maar vooral naar het betaalmoment. Dat verschil geeft rust: je kunt op tijd herinneren, een betaling plannen of afspraken maken voordat de rekening te krap wordt.
De maand waarin de winst goed was, maar de bankrekening niet
Stel je voor: ondernemer Noor sluit een goede maand af. Ze heeft opdrachten uitgevoerd, facturen verstuurd en op haar resultatenoverzicht lijkt alles positief. Toch kijkt ze halverwege de volgende maand naar haar bankrekening met een minder prettig gevoel.
De oorzaak is niet dat haar werk niets oplevert. De oorzaak is timing:
- een grote klant betaalt pas 30 dagen na de factuurdatum;
- huur, salarissen en softwarekosten gaan eerder van de rekening;
- leveranciers factureren deze maand vooruit;
- de btw-aangifte leidt op een vast moment tot een betaling.
Noor heeft dus omzet en mogelijk zelfs winst, maar nog niet genoeg beschikbaar geld op het moment dat haar eigen betalingen vervallen. Precies daarvoor maak je een liquiditeitsbegroting.
Kort antwoord: een liquiditeitsbegroting laat per periode zien welke geldbedragen naar verwachting binnenkomen en uitgaan. Je stuurt daarmee op beschikbare liquiditeit, niet alleen op winst.
Wat staat er in een liquiditeitsbegroting?
Een liquiditeitsbegroting begint met het banksaldo aan het begin van een periode. Vervolgens voeg je de verwachte ontvangsten toe en trek je de verwachte uitgaven af. Het saldo dat overblijft, is je verwachte beschikbare liquiditeit aan het einde van die periode.
Een eenvoudige opzet ziet er zo uit:
| Onderdeel | Wat neem je op? |
|---|---|
| Beginsaldo | Het bedrag dat aan het begin van de week of maand op je zakelijke rekening staat |
| Ontvangsten | Betalingen van klanten, leningen, stortingen, btw-teruggaven of andere verwachte ontvangsten |
| Uitgaven | Leveranciers, lonen, huur, verzekeringen, aflossingen, belastingbetalingen en overige vaste lasten |
| Eindsaldo | Beginsaldo plus ontvangsten min uitgaven |
Kies een periode die past bij je onderneming. Bij veel vaste lasten of onzekere klantbetalingen is een weekbegroting vaak nuttiger dan alleen een maandoverzicht. Heb je een stabieler betaalpatroon, dan kan een maandbegroting voldoende zijn. Kijk vooral ver genoeg vooruit om een mogelijk tekort nog te kunnen beïnvloeden, bijvoorbeeld 8 tot 13 weken.
Waarom is winst niet hetzelfde als beschikbare liquiditeit?
Winst gaat over opbrengsten en kosten die aan een periode worden toegerekend. Liquiditeit gaat over geld dat al op je rekening staat of er op korte termijn afgaat. Die twee bewegen vaak samen, maar niet altijd op hetzelfde moment.
Een factuur van € 6.000 exclusief btw kan bijvoorbeeld vandaag omzet zijn. Betaalt de klant pas volgende maand, dan helpt die omzet vandaag niet om de huur te betalen. Andersom kan een aanbetaling van een klant nu wel je banksaldo verhogen, terwijl je een deel van het werk en de bijbehorende kosten pas later uitvoert.
Wat is het verschil tussen een liquiditeitsbegroting en een exploitatiebegroting?
Een exploitatiebegroting, ook wel resultatenbegroting, laat je verwachte opbrengsten en kosten zien. Daarmee beoordeel je of je onderneming naar verwachting winst maakt.
Een liquiditeitsbegroting laat zien wanneer geld echt binnenkomt of uitgaat. Daarmee beoordeel je of je op elk moment aan je betalingsverplichtingen kunt voldoen.
| Exploitatiebegroting | Liquiditeitsbegroting |
|---|---|
| Vraagt: maken we winst of verlies? | Vraagt: hebben we op tijd genoeg geld beschikbaar? |
| Rekent met opbrengsten en kosten | Rekent met ontvangsten en uitgaven |
| Factuurdatum en geleverde prestatie zijn belangrijk | Verwachte betaaldatum is belangrijk |
| Btw is bij aftrekbare btw doorgaans geen kostenpost | Btw beïnvloedt wel de bankrekening en hoort daarom in de planning thuis |
De begrotingen vullen elkaar aan. Een onderneming kan winstgevend zijn en toch tijdelijk geld tekortkomen. En een positief banksaldo betekent niet automatisch dat het verdienmodel gezond is.
Moet een liquiditeitsbegroting inclusief of exclusief btw?
Maak een liquiditeitsbegroting in principe inclusief btw. Je bankrekening ontvangt en betaalt doorgaans brutobedragen, dus inclusief btw. Voor je kasstroom wil je juist zien wat er werkelijk van en naar de rekening gaat.
Maak daarbij een duidelijk onderscheid:
- neem klantbetalingen op inclusief de btw die de klant daadwerkelijk betaalt;
- neem betalingen aan leveranciers op inclusief btw, voor zover je die ook werkelijk betaalt;
- neem de betaling of teruggaaf uit je btw-aangifte op in de periode waarin je die verwacht;
- behandel de btw niet als omzet of kosten in je exploitatiebegroting wanneer je die btw kunt aftrekken.
Een eenvoudig voorbeeld met btw
Je stuurt in april een factuur van € 4.000 exclusief btw. De klant betaalt in mei € 4.840 inclusief 21% btw. In je liquiditeitsbegroting staat daarom in mei een ontvangst van € 4.840, omdat dat het bedrag is dat op je rekening komt.
De € 840 btw is echter geen vrije opbrengst. Plan daarom ook het moment waarop je per saldo btw moet afdragen. Als je in diezelfde periode btw op zakelijke inkopen kunt aftrekken, vermindert dat de uiteindelijke afdracht. De juiste uitkomst hangt af van je aangifte en jouw btw-situatie.
Werk je met de kleineondernemersregeling, verricht je vrijgestelde prestaties of kun je btw niet aftrekken? Dan kan de verwerking anders uitpakken. Laat bij twijfel je boekhouder of accountant meekijken.
Hoe maak je zelf een bruikbare liquiditeitsbegroting?
Een ingewikkeld model is niet nodig om te beginnen. Een spreadsheet, boekhoudpakket of financieel dashboard werkt, zolang je de bedragen regelmatig bijwerkt en de betaaldata serieus neemt.
Stap 1: bepaal je beginsaldo
Gebruik het werkelijk beschikbare saldo op je zakelijke rekening. Houd rekening met gereserveerde bedragen en met een eventuele kredietruimte, maar zet die niet ongemerkt gelijk aan eigen liquiditeit.
Stap 2: verzamel verwachte ontvangsten
Maak een lijst van openstaande facturen, geplande facturen, terugkerende inkomsten en eventuele financiering. Noteer per post:
- de naam van de klant of bron;
- het brutobedrag;
- de verwachte betaaldatum;
- hoe zeker de ontvangst is;
- de actie die nodig is als betaling uitblijft.
Stap 3: zet alle uitgaven op betaalmoment
Neem zowel vaste als variabele uitgaven op. Denk aan leveranciers, personeelskosten, huur, belastingen, verzekeringen, aflossingen, software en privéopnamen als je een eenmanszaak hebt. Vergeet jaarlijkse of kwartaalbetalingen niet: juist die veroorzaken vaak onverwachte druk.
Stap 4: bereken het saldo per week of maand
Tel voor elke periode het beginsaldo en de ontvangsten op. Trek daarna de uitgaven af. Het eindsaldo van de ene periode wordt het beginsaldo van de volgende.
Let niet alleen op het eindsaldo. Kijk juist naar het laagste punt in de periode. Een maand kan positief eindigen, terwijl je op de 18e tijdelijk niet genoeg geld hebt om een betaling te doen.
Stap 5: werk met scenario’s
Maak minimaal twee versies:
- realistisch scenario: klanten betalen volgens het verwachte patroon;
- voorzichtig scenario: een of twee grote ontvangsten komen later binnen.
Zo zie je hoeveel ruimte je werkelijk hebt. Bij grote onzekerheid kun je ook een gunstig scenario toevoegen, maar stuur je besluitvorming vooral op de voorzichtige versie.
Stap 6: vergelijk begroting en werkelijkheid
Werk je overzicht wekelijks of maandelijks bij. Vraag bij verschillen steeds: kwam geld later binnen, viel een uitgave hoger uit of ontbrak er een post in de planning? Zo wordt je volgende prognose beter.
Welke signalen vragen om direct actie?
Een verwachte dip is niet altijd een probleem. Het wordt wel een signaal om in te grijpen wanneer je niet zeker weet hoe je noodzakelijke betalingen op tijd doet. Let vooral op deze situaties:
- je eindsaldo wordt negatief voordat een onzekere klantbetaling binnenkomt;
- een paar klanten vormen een groot deel van je verwachte ontvangsten;
- btw, loonheffingen of aflossingen zijn nog niet ingepland;
- je gebruikt nieuwe omzet steeds om oude verplichtingen te betalen;
- openstaande facturen worden structureel later betaald dan afgesproken;
- je buffer verdwijnt zonder dat je weet wanneer deze weer wordt aangevuld.
Begin met de posten die het meeste effect hebben. Een betaalherinnering op een grote openstaande factuur kan meer verschil maken dan tien kleine kostenbesparingen. Houd het gesprek met klanten en leveranciers wel tijdig, duidelijk en respectvol.
Een begroting voorspelt niet alles, maar maakt een gesprek eerder mogelijk
Een liquiditeitsbegroting is geen glazen bol. Een klant kan later betalen, een machine kan kapotgaan en een onverwachte aanslag kan je planning veranderen. Juist daarom is het geen document dat je eenmaal maakt en daarna wegzet.
Zie het als een vast werkritme. Door regelmatig te kijken naar inkomende en uitgaande geldstromen, maak je risico’s bespreekbaar voordat ze acuut worden. Je houdt zelf de regie over betalingen, prioriteiten en vervolgstappen.
De kern is eenvoudig: winst vertelt of je onderneming waarde creëert. Liquiditeit vertelt of je vandaag en volgende week kunt betalen. Door beide naast elkaar te volgen, neem je betere financiële beslissingen.
Dit artikel biedt algemene informatie en is geen persoonlijk financieel, fiscaal of juridisch advies. Bespreek bijzondere btw-situaties, financiering of aanhoudende betalingsproblemen met een boekhouder, accountant of financieel adviseur.
Reacties
1